Mỹ và Iran mắc kẹt trong thế giằng co tại eo biển Hormuz

Mỹ tìm cách duy trì kiểm soát Hormuz

Theo CNN, sau khoảng một tháng tương đối yên ắng, giao tranh giữa Mỹ và Iran đã tái diễn trong tuần này. Mỹ tiến hành các cuộc tấn công vào Iran, trong khi Tehran đáp trả bằng các cuộc tấn công nhằm vào Jordan, Bahrain và Kuwait.

Tuy nhiên, mức độ giao tranh hiện nay vẫn thấp hơn nhiều so với những đợt tấn công dữ dội trước đó. Các chuyên gia cho rằng cả Mỹ và Iran đều chưa muốn quay lại một cuộc chiến toàn diện.

Một trong những trọng tâm của Washington là duy trì hoạt động hàng hải quaeo biển Hormuz, tuyến đường vận chuyển năng lượng quan trọng của thế giới.

Ngày 1/9, lực lượng Mỹ đã tấn công gần 60 mục tiêu quân sự của Iran và hộ tống khoảng 40 tàu thương mại đi qua eo biển, vận chuyển khoảng18 triệu thùng dầu. Đây là lượng dầu lớn nhất được vận chuyển qua Hormuz trong một ngày kể từ khi cuộc chiến bắt đầu.

Các tàu thuyền gần eo biển Hormuz, nhìn từ Musandam, Oman, hôm thứ Hai. Ảnh: Reuters.

Iran vẫn có khả năng gây sức ép

Dù Mỹ tuyên bố đã kiểm soát Hormuz, Iran vẫn có khả năng gây gián đoạn hoạt động hàng hải tại khu vực.

Các cuộc tấn công của Tehran nhằm vào tàu thương mại và các quốc gia đồng minh của Mỹ trong vùng Vịnh đang khiến tình hình trở nên khó đoán. Theo dữ liệu được Reuters công bố ngày 4/9, chỉ có4 tàu chở hàngđi qua Hormuz trong ngày 3/9, thấp hơn đáng kể so với mức trung bình khoảng 15 tàu trong 10 ngày trước đó.

Trước khi chiến tranh bắt đầu, khoảng125 tàu thương mại mỗi ngàyđi qua eo biển này. Hormuz là tuyến vận chuyển khoảng 20% lượng dầu và khí tự nhiên hóa lỏng được giao dịch trên toàn cầu.

Washington dùng sức ép kinh tế để buộc Tehran nhượng bộ

Bên cạnh hoạt động quân sự, chính quyền Tổng thống Donald Trump tiếp tục tăng sức ép kinh tế đối với Iran.

Reuters cho biết lệnh phong tỏa và các biện pháp trừng phạt mới của Mỹ đã khiến xuất khẩu dầu Iran giảm mạnh, từ khoảng1,7 triệu thùng/ngày xuống còn khoảng 260.000 thùng/ngày. Đồng rial cũng mất giá mạnh, trong khi lạm phát hàng năm đã lên gần 70%.

Washington kỳ vọng sức ép này sẽ khiến Tehran phải quay lại bàn đàm phán.

Tuy nhiên, Iran vẫn chưa cho thấy dấu hiệu sẵn sàng chấp nhận những yêu cầu của Mỹ.

Cả hai bên đều không muốn chiến tranh toàn diện

Theo CNN, các chuyên gia nhận định tình hình hiện nay đang hình thành một thế giằng co nguy hiểm.

Iran chịu sức ép lớn về kinh tế và quân sự, trong khi Mỹ cũng phải đối mặt với chi phí chiến tranh, giá dầu tăng và sức ép từ dư luận trong nước.

Một điểm đáng chú ý là Mỹ và Iran đều dường như muốn tránh một cuộc chiến toàn diện. Washington muốn duy trì sức ép nhưng không muốn phải tiến hành một chiến dịch quân sự quy mô lớn kéo dài. Tehran cũng đang tìm cách gây tổn thất cho Mỹ nhưng tránh đẩy tình hình vượt quá tầm kiểm soát.

Hormuz trở thành bài toán khó của ông Trump

Theo CNN, Tổng thống Trump đang cố duy trì một thế cân bằng:không muốn chiến tranh leo thang nhưng cũng không muốn nhượng bộ Iran về eo biển Hormuz.

Trong khi đó, chính quyền Mỹ cho rằng vai trò của Hormuz có thể giảm trong tương lai nhờ các tuyến đường ống trên đất liền. Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent thậm chí cho rằng trong khoảng hai năm tới, Hormuz có thể không còn giữ vai trò quan trọng như hiện nay.

Nhưng trong ngắn hạn, điều này chưa giải quyết được vấn đề. Hoạt động vận chuyển qua eo biển vẫn thấp hơn đáng kể so với trước chiến tranh, còn giá dầu đang chịu áp lực tăng.

Thế bế tắc chưa có lối ra rõ ràng

Cuộc đối đầu Mỹ - Iran đã kéo dài khoảng sáu tháng, vượt xa những dự đoán ban đầu của Washington.

CNN nhận định hiện chưa có dấu hiệu rõ ràng cho thấy hai bên có thể đạt được một thỏa thuận lâu dài để giải quyết vấn đề Hormuz. Trong khi đó, bất kỳ tính toán sai lầm nào cũng có thể khiến các cuộc giao tranh hạn chế hiện nay chuyển thành một cuộc xung đột lớn hơn.